Getuige Selma van de Perre vertelt

Selma Velleman werd op 7 juni 1922 in Amsterdam geboren in een zeer liberaal joods gezin. Ze had twee broers Louis en David en een zusje Clara. In het najaar van 1942 meldde Selma’s vader Barend zich aan voor tewerkstelling in een van de joodse werkkampen in Nederland. Hij had gehoord dat vrouwen en kinderen een vrijstelling kregen als hun mannen in een werkkamp gingen werken.

In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden de kampen leeggehaald en de mannen naar Westerbork gestuurd. Ook hun vrouwen en kinderen werden opgehaald. NHM VERTELT : OOGGETUIGE ooggetuigen vertellen over hun ervaringen Regelmatig deelt een ooggetuige zijn of haar herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog aan de hand van een interview met Esther Göbel, projectmedewerker Joods Cultureel Kwartier. Deze unieke verhalen worden vertelt in aanwezigheid van publiek en de gesprekken worden vast gelegd op video. Op deze pagina ziet u een overzicht van de sprekers van NHM Vertelt.

Voorlopig zijn de volledige opnames terug vinden in het Kenniscentrum van het Joods Historisch Museum. De groep met overlevenden die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt wordt steeds kleiner, terwijl de vraag naar informatie juist groeit. De unieke verhalen van de overlevenden geven namelijk niet alleen inzicht over moeilijke vraagstukken uit het verleden, maar ook over het heden. We hebben als doel gesteld om zo veel mogelijk overlevenden vast te leggen om zo hun ervaringen door te geven aan een breed publiek. We hopen dat deze interviews door velen worden bekeken en worden gedeeld. https://jck.nl/nl/longread/nhm-vertel…

#Quote

Als vrouw heb ik gevochten voor de vrijheid van Nederland én van de vrouw

– verzetsvrouw

In de jaren 30 en 40 werd de vrouw nog gezien als het “zwakke” geslacht door mannen en de maatschappij, maar ook zeiden vrouwen dit ook vooral over zichzelf in letterlijke en overdrachtelijke zin. Ze werd onmondig gevonden, die bescherming behoefde zodra zij zich begaf buiten de beschuttende kring van het gezin. Voor iedere vrouw, dom of intelligent, onbeduidend of begaafd, arm of rijk, werd het huwelijk de enige eerbare broodwinning en levensbestemming geacht… Wee de vrouw uit ‘betere’ kringen, die zonder manlijke bescherming in het leven stond en haar eigen kost verdiende. Nederland was voor de Tweede Wereld oorlog een verre van modern land… Het leven van de vrouw speelde zich nagenoeg volledig af in de beperkte kring van gezin en zuil. (bron: Kroniek De Jong – Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereld oorlog)

Na de Eerste Wereld oorlog was er al wel een behoorlijke stijging ontstaan van vrouwelijke studentes. In 1913 waren vrouwen nog maar 10% vertegenwoordigd in de gemengde Gymnasia, HBS-en en Lycea in 1920 was dit al gestegen boven de 30%. Meisjes vonden massaal hun weg naar goed onderwijs en toch bleef de heersende gedachte dat vrouwen zwak waren lange tijd nog doorslepen. In de crisisjaren van de jaren 30 verviel Nederland weer in haar oude gedachte patronen. Werkende en betaalde vrouwen werden als een bedreiging gezien van de positie en werkgelegenheid van de mannen. De Nederlandse regering wilde per wet alle betaalde arbeid voor gehuwde vrouwen verbieden, op werk als dienstmeisje na…
Oeps… net als de zpp-ers (vernieuwde arbeid) vandaag de dag nu de vaste banen van de werknemers bedreigen en moeten worden ingeperkt.

Door vrouwen uit zeer uiteenlopende politieke richtingen werd toen een breed protestcomité gevormd: het ‘Comité ter Verdediging van de Vrijheid van Arbeid van de Vrouw’, CWAV. Via het daaruit voortgevloeide vrouwennetwerk werden voor en na mei 1940 belangrijke activiteiten opgezet voor het redden van Nederlandse en niet-Nederlandse joodse kinderen.

Door de verzetsvrouwen in de Tweede Wereld oorlog is er wel nog dankbaar gebruik gemaakt van het idee dat vrouwen dom, naïef en alleen maar met het gezin bezig waren. Zo smokkelde zij in het openbaar Joodse onderduikers, Joodse kinderen met valse identiteitsbewijzen gewoon via het spoor door heel Nederland. Later kwamen daar ook de mannen bij die weigerden te werken in Duitsland en neergehaalde piloten. Verder vervoeren zij voedselbonnen en valse identiteitspapieren, wapens en belangrijke informatie tussen de verzetsgroepen. Vrouwen en jonge meisjes werden ook door de Duitsers met rust gelaten. Pas later in de oorlog werden er vaak mede door Nederlandse infiltranten ook veel vrouwen opgepakt die werkten in het verzet.

In concentratiekamp Vught werden zij gedwongen te werken bij het Philips-Commando waar zij onder andere knijpkatten voor het leger moesten maken of werden te werk gesteld bij de Touwtjes fabrieken. In concentratiekamp Ravensbrück werden vrouwen gedwongen zware stenen en zand te versjouwen en met hun ondervoeding en ziekten bezweken velen door het zware werk. Sommige vrouwen werden naar andere concentratiekampen vervoerd om bijvoorbeeld bij de Telefunken radiobuizen fabrieken of bij het AGFA-Commando in Mücnchen een werkkamp van Dachau gedwongen te werken in de oorlogsindustrie.

Reken maar dat na de oorlog deze vrouwen verandert waren in hun gedachten over het zijn van het “zwakke geslacht”. Zij hadden gestreden voor de vrijheid van Nederland naast de mannen. Zij hadden maanden dagelijks het werk van mannen in de fabrieken gedaan en hadden ervaren dat vrouwen net zo goed als mannen konden werken. Ze hadden ondanks de zware en barre omstandigheden geproefd en geroken wat het is om samen met andere vrouwen te werken; ook al was het noodzakelijk geweest om te overleven.

Deze vrouwen waren uit hun maatschappelijke kooien ontsnapt en zouden zich daar nooit meer in laten dwingen. Het heeft nog even geduurd voordat vrouwen in de maatschappij ook eindelijk stappen konden zetten en er een hervorming is gekomen voor gelijke rechten. Denk aan de Dolle Mina’s pas vanaf 1970 werden zij actief. En de groei van werken buitenshuis door vrouwen startte pas echt vanaf 1980. Toch was er wel degelijk iets verandert. De Tweede Wereld oorlog en met name de verzetsvrouwen werden seksebewust. Lees hier een citaat:

“…Maar het plaatje wordt anders, althans gecompliceerder, als we andere zaken in aanmerking nemen, zoals het verhoogde seksebewustzijn van 1945. Er werden in de eerste jaren na de oorlog door vrouwen diverse politieke bijeenkomsten gehouden over de vraag wat je als vrouw zou moeten stemmen. Verzetsvrouwen uit allerlei stromingen en richtingen repten van een gegroeid maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel en een vergroot zelfvertrouwen. ‘Niet meer zijn wij zwakke vrouwen maar een nieuw en fier geslacht’, luidde het refrein van het Lied der Vrouwen van de in 1946 opgerichte organisatie NVB. Het initiatief tot deze NVB (‘Nederlandse Vrouwenbeweging’) werd met name genomen door overlevenden van het vrouwenkamp Ravensbrück. De organisatie (onderwerp van mijn proefschrift Opoffering en heroïek) ontwikkelde zich al snel tot een overheersend communistische vrouwenvereniging, maar wat er relevant aan is voor de geschiedschrijving van ‘vrouwen en oorlog’ is dat in de NVB, net als in andere vrouweninitiatieven uit de jaren ’44-’48, de overtuiging leefde dat vrouwen diepgaand waren veranderd. Sterker nog: vrouwen meenden dat ze hun waarde nu wel hadden bewezen en verwachtten te worden beloond voor hun inspanningen. ‘We hadden liever gelijke rechten gehad dan standbeelden’, zeiden zij toen zo rond 1950 mannen hun oude posities hadden hernomen en vrouwen als vanouds thuis zaten.”

– Uit: https://psychotraumanet.org/nl/nederlandse-vrouwen-en-de-tweede-wereldoorlog-over-sekse-zorg-en-prestige

Deze verzetsvrouwen én de vrouwen in Nederland, die in de oorlog en hongerwinter hun eigen mannetje hadden moeten staan om te overleven en de confrontatie aan moesten gaan met het leven buitenshuis heeft het bewust zijn van vrouwen een enorme boost gegeven. En de weg naar de vrijheid van de vrouw en sekse gelijkheid in Nederland en de vrouwenemancipatie in het bewustzijn van de vrouw aangewakkerd.

Tot slot nog een keer: ‘Niet meer zijn wij zwakke vrouwen maar een nieuw en fier geslacht’, het refrein van het Lied der Vrouwen van de in 1946

Workshop zang en tekstbeheersing

(c) Foto’s Co van der Horst

Op je vrije zondagmiddag van Nationale Vrouwendag krijgen wij een workshop zangtechniek, stemvorming én tekstbeheersing van zangpedagoge Ingrid Kappelle.

Wat was dat leerzaam en ontzettend leuk. Met behulp van een simpel elastiekje zing je met een borstkas spanning waardoor je op toon zingt. Ingrid coacht je ook met behulp van het elastiek naar het voelen van je tekst in de juiste emotie. Het was verbazingwekkend om te horen hoe een tekst anders vorm krijgt tijdens de verschillende standen van het elastiek.

Ingrid is echt een vakvrouw met studies aan o.a. het Conservatorium van Maastricht waar zij ook jaren werkzaam was al hoofdvak docente solozang.

Wat geweldig dat zij het muziekrepertoire voor de voorstelling schreef en ons amateurs aanmoedigt het beste uit onszelf te halen. Daarnaast is Ingrid één van de actrices, die meespeelt in het stuk.

Een heerlijke invulling van de Vrouwendag!

(c) Foto’s: Monique Frionnet

Durf jij te stralen?

#NationaleVrouwendag. Je bent veerkrachtiger dan je denkt!

Vrouwen het “zwakke” geslacht? Het is ons jaren gezegd én we zeiden het tegen onszelf. Wat je uitspreekt met overtuiging creëer je. Met je verstand weet je dat je meer in je mars hebt dan je laat zien.

Maar diep van binnen klinkt steeds dat kleine stemmetje “Wie ben jij nou?” , “Ben ik wel goed genoeg?” Of “Wat stel jij nou voor, die ander die…”. Herkenbaar hè?

Het verlamt je, het remt je om in actie te komen om te stralen en jezelf in het volle licht te durven plaatsen.

Zo werkte het lange tijd wel bij mij.
Mag ik je mijn geheim verklappen?
Het is een keuze!

Ondanks alles wat je hebt mee gemaakt kan jij kiezen dat je sterk bent. Het waard bent. Goed genoeg bent én deze wereld iets te brengen hebt. Hard werken dat dan wel om het te geloven en laten zinken in je hart.

Mag ik je uitnodigen om naar de Theatervoorstelling Overleven is Herinneren te komen om samen met ons te ervaren hoe sterk vrouwen zijn en tot waar zij toe in staat zijn als ze samenwerken, elkaar supporten.

Op 1, 2 en 3 mei 2020 in Gouda heb je de mogelijkheid om dit te ervaren.

We ontmoeten je graag

want jij bent het waard!#SupportThing

3 luik verzetsvrouw Marie Blommaart – deel 3

Regisseur Jan Heuves https://vimeo.com/302620615

Na de oorlog: “Ik wilde mijn verhaal kwijt, maar dat kon niet” zegt Marie Blommaart.

Deel 3 – Hoe kon je het leven weer oppakken na het overleven van de concentratiekampen? Jarenlang zwijgt ook Marie Blommaart net als vele andere verzetsvrouwen. Er was na de oorlog weinig ruimte om je verhaal kwijt te kunnen…

Maar nu geeft ze voorlichting op scholen om kinderen te vertellen over de oorlog, het verzet. Hoe belangrijk is het om kinderen bewust te maken en te vertellen wat oorlog doet én wat een grote rijkdom vrijheid is.

Ik ben regisseur van beroep. Ik maak animaties, TV-series, documentaires, training-DVD’s en bedrijfsfilms. Wil je meer weten of iets van mijn werk zien, bezoek dan mijn Portfoliowebsite: janheuves.nl

3 luik verzetsvrouw Marie Blommaart – deel 1

Regisseur Jan Heuves https://vimeo.com/302620324

Deel 1 van portret van Marie Blommaart die vertelt over haar gevangenschap in Kamp Vught tijdens de Tweede Wereldoorlog ende gevolgen die dat heeft gehad voor haar persoonlijk leven daarna. FIlms gemaakt om gebruikt te worden in een digitale les voor studenten in het MBO over de Holocaust.

Ik ben regisseur van beroep. Ik maak animaties, TV-series, documentaires, training-DVD’s en bedrijfsfilms. Wil je meer weten of iets van mijn werk zien, bezoek dan mijn Portfoliowebsite: janheuves.nl

Zou jij het durven?

Tijdens mijn rondje hardlopen in de ochtend staan een man en een vrouw met een kinderwagen te praten. Terwijl ik langs hen loop, spreekt de man mij aan:

Ga jij rechtdoor?“. Ik antwoord dat ik dat inderdaad van plan ben. “Pas op er wordt geflitst!“, waarschuwt de man mij. Ik herken de grap en zeg: “Ik zal niet te snel gaan ;-)”. We lachen samen en ik vervolg mijn weg…

Toch laat het mij niet los. In het kader van mijn deelname aan het theaterstuk en de vele verhalen die ik lees over de oorlog en persoonlijke verhalen van vrouwen in het verzet, dwalen tijdens het lopen mijn gedachten af. Voor mij zie ik een rustig landweggetje met aan weerszijde boerderijen en huizen.

In de Tweede Wereldoorlog kozen sommige mensen ervoor om anderen te waarschuwen, te helpen en te laten onderduiken enz. En anderen niet… Zou ik het durven, zou ik het doen? En jij, zou jij het durven?

In actie komen is in de eerste plaats een reactie van je brein; dat weet ik uit eigen ervaring maar al te goed. Toen mijn zwangere zus met haar dochtertje van 1 viel tussen de rails van een naderende sneltrein ergens in de buurt van Baarn. Ik heb nooit gedacht ik ga haar redden, het enige wat tot mij drong was het beeld en de flits “dit haalt ze nooit”. Gelukkig liep het goed af. Achteraf moest ik in het reine komen met het feit, dat ik zonder na te denken een groot risico genomen had, namelijk dat mijn kinderen zonder moeder op zouden moeten groeien.

Bij de EHBO is de eerste regel, die je leert: zorg voor je eigen veiligheid. En daar stond ik dan… omdat het allemaal goed afliep kan ik achteraf zeggen: “ik heb het juiste gedaan”.

Het ligt het natuurlijk veel genuanceerder dan mijn eerste gedachten wel of niet iets doen. Niets doen betekende in de oorlog niet dat ze niet om anderen gaven, misschien beschermde ze juist de mensen van wie ze hielden.

Wat jij of ik zou doen, dat ontdekken we pas wanneer zich iets voordoet. Wanneer jouw hulp gevraagd wordt door een ander in nood. Ieder overlevingsmechanisme werkt anders; je hebt vluchters, vechters en frezers. En zelfs de situatie bepaalt welke rol je speelt.

Wat wel heel belangrijk is: is dat we er bij stil staan en er over nadenken. Wat zou ik willen doen, wanneer iemand mij om hulp vraagt? Als ik getuige ben van een levensbedreigende situatie of onrechtvaardigheid? Door er bewust over na te denken zal je brein in situaties van nood geneigd zijn om in actie te gaan.

Dat is de reden, dat wij moeten blijven herinneren. De verhalen van de oorlog, de verzetsmannen en vrouwen, de overlevenden moeten blijven herdenken, zien en overdenken. Zelfbewust worden; dat je je ogen en oren goed open hebt en dat in actie komen alertheid vraagt om te zien wat nodig is.

Wat er in de oorlog en in de kampen is gebeurt is onvoorstelbaar, onvertelbaar en toch blijven we herinneren. In de theatervoorstelling vertellen wij daarom de persoonlijke ervaringen van de gevangenen. Over hoe zij het verzet in rolden en samen eervol overleefden.

Kom 1, 2 of 3 mei naar de Theatervoorstelling Overleven is Herinneren en ervaar de kracht van elkaar steunen en supporten. En hoor over de impact die het heeft in het leven van een ander wanneer je elkaar durft te helpen.

Opdat jij en ik het lef en de moed hebben om anderen te helpen als zij dat nodig hebben, omdat support en steun ons sterk maakt om samen te overleven…

Kaartjes koop je hier

Door: Marielle Kolster

Een strootje bijdragen…

“Maanden geleden, toen we net begonnen waren met repeteren, was het nog leeg in onze repetitieruimte in het Vijfde Huis. Iedereen nog in haar eigen dagelijkse kloffie en onze decor bestond uit stoelen, waarmee alles werd ingevuld: bunker, trein en bedden. Langzamerhand werd de juiste kleding verzameld. Wat een verschil maakt dat al! Maar … nog steeds werkten we met ons “stoelendecor”.

Achter de schermen werd hard gewerkt en een paar weken geleden stond het eerste stapelbed in de zaal. En … in een bed hoort een matras. Stromatrassen moesten het worden. Vera nam het op zich om de jute zakken te naaien, nu het stro nog, waar gaan we dat vandaan halen? Wie gaat daar voor zorgen? Ik dus! Stro genoeg op stal waar mijn paardje woont.

En zo vertrok ik met m’n jute zakken naar stal om m’n zakken te vullen. Ik kan je vertellen, dat stro zit op een gegeven moment overal, niet alleen in de matrasjes. Vervolgens de auto volgestouwd met strozakken om ze thuis allemaal dicht te naaien. Bij de volgende repetitie gaan ze mee naar het Vijfde Huis. Weer een stukje “echter”, weer een stukje completer.  

Stap voor stap bouwen we door aan dit fantastisch mooie stuk, niet alleen op het toneel, maar ook daarbuiten. Allemaal dragen we ons steentje (of stromatras) bij. Het is niet zomaar een toneelstuk … het is óns toneelstuk. En ook dát maakt het zo speciaal.”

– Marlies Nienhuis en Michelle Wollen van MY-Stables

Zonder support en hulp van anderen kunnen wij deze voorstelling niet realiseren. Velen dragen hun steentje bij; een klein gebaar misschien, maar met grote impact.

Zonder support en hulp van anderen hadden vele Joden en andere onderduikers niet overleefd. Vele mannen en vrouwen droegen hun steentje bij; een gebaar van plicht en medemenselijkheid en moed, maar met grote impact.

Zonder support en hulp van elkaar hadden de gevangen verzetsvrouwen, de concentratiekampen niet overleefd. Door de wilskracht om te overleven hielden zij elkaar letterlijk en figuurlijk op de been. De één door liedjes te schrijven; de ander schrijft gedichten; de volgende organiseert een zondagsdienst; samen zingen; een modeshow; samen bidden; samen staken; samen solidair te zijn bij een strafmaatregel; een paas- en kerstviering organiseren; het maken van cadeautjes voor elkaar met draadjes van uitgehaalde kleding; een troostende arm; een blik van herkenning en medeleven en meer. Dagelijkse daden; zoals vrouwen dat kunnen, maar het verschil tussen dood en (over)leven.

Support, steun en hulp; het helpt ons om samen de moeilijkste momenten te overleven én om doelen in ons leven te realiseren!