Leonarda Augustina Maria van Harssel (1919-1998)

Leonie is dokters-assistente van huisarts C.B.A.J. Franken. Zijn praktijk is een centrum van illegale activiteiten. Samen met haar zus Bep is zij lid van de Tilburgse verzetsgroep ‘Peter’. Leonie werkt onder schuilnaam Jo “Jopie” van den Heuvel en haar zus Bep als “Kitty”. In de eerste jaren houdt zus Bep zich bezig om jongeren, die weigerden om in Duitsland te gaan werken te laten onderduiken bij boeren. En Leonie houdt zich onder meer bezig met het verspreiden van illegale pamfletten, koerierswerk en het ophalen van revolvers en munitie.

Na D-Day wordt het aantal vluchten boven Nederland groter, en daarmee ook het aantal neergehaalde toestellen. Doktersassistente Leonie verzorgt veel gewonde piloten en brengt ze in veiligheid en laten hen onderduiken. Als ze in 1944 gearresteerd wordt, geeft ze door haar koelbloedige optreden andere verzetsmensen de kans te vluchten. Ze belandt via Haaren en Vught in Ravensbrück en daarna tewerkgesteld bij het AGFA-Commando Dachau/München.

Hanna Hoogkamp speelt Leonie

Foto: Collectie Regionaal Archief Tilburg

Meer informatie over Leonie:

De pilotenhelpsters: bijzondere vrouwen.
In de eerste week van juli krijgt Coba Pulskens bezoek van Leonie en Bep van Harssel die haar komen vragen of ze een of twee dagen, vijf piloten, misschien zes, in haar woning wil opnemen. Coba gaat spontaan akkoord, “laat de jongens maar komen, ik maak de slaapplaatsen klaar”. Lees meer:

Foto: de zussen Leonie (rechts) en Bep van Harssel collectie Regionaal Archief Tilburg 

Meer over het verzetswerk en haar belangrijke rol tussen de verzetscontactgroepen:

https://wikimiddenbrabant.nl/Leonie_van_Harssel

Twee dappere vrouwen:

In Haaren wordt Leonie een aantal keren langdurig ondervraagd door SD-er Schönfeld. Hij dreigt haar moeder en haar zus te arresteren als ze niet vertelt waar de andere piloten ondergebracht zijn. Ook sluit hij haar vijf dagen op in een cel, zonder eten en zonder frisse lucht.

Dankzij de voorzichtigheid en de volharding tijdens de langdurige verhoren van Coba en Leonie, voorkomen ze dat zus Bep en anderen in de belangstelling van de ondervragers komen. Een bewonderenswaardige houding, vooral als je leest wat Leonie na de oorlog in haar album schrijft: “vandaag een langdurig hard verhoor”. Coba en Leonie worden na hun arrestatie veroordeeld tot opsluiting in kamp Vught wegens “Feindbegünstigung”, hulpverlening aan de vijand. Lees meer:

Als gevolg van het verdringen van emoties en herinneringen uit de oorlogsjaren ontwikkelt Leonie psychische en lichamelijke klachten, bekend als het concentratiekamp (KZ-) syndroom.

Onderscheidingen

Leonie van Harssel heeft verschillende onderscheidingen ontvangen: het Medal of Freedom (USA), uitgereikt op 18 januari 1947, het Croix de l’Europe en het Verzetsherdenkingskruis (1981).

“Totaal uitgeput
tot het uiterste van wat is te verdragen
droog ik mijn tranen
omdat ook lijden schoon kan zijn”

gedicht op haar rouwkaart